U herkent osmose aan blaasjes op het onderwaterschip, zichtbaar zodra de boot uit het water is. Breekt u er een open, dan komt vocht vrij met een zure, azijnachtige geur. Zekerheid geeft alleen een vochtmeting: blaasjes kunnen ook ontstaan doordat antifouling slecht hecht.
Wat osmose eigenlijk is
Gelcoat is waterdicht, maar niet volledig waterafstotend. Over jaren dringen watermoleculen door de gelcoat heen en reageren met oplosbare stoffen die in het laminaat zijn achtergebleven. Het reactieproduct trekt méér water aan, de druk loopt op, en de gelcoat wordt van binnenuit omhooggeduwd. Dat is de blaas die u ziet.
Osmose is dus geen aantasting van buitenaf maar een proces dat ín het laminaat plaatsvindt. Dat verklaart waarom afschuren en overspuiten niets oplost: het probleem zit onder de laag die u eraf haalt.
Wiking of structurele osmose
Wiking is de milde variant: zeer kleine blaasjes, meestal geconcentreerd rond de waterlijn. Veel boten van twintig jaar of ouder hebben er in enige mate last van, en ze varen er probleemloos mee door.
Structurele osmose herkent u aan grotere blazen, ongeveer vijf tot vijftig millimeter, verspreid over het hele onderwaterschip. Hier is het laminaat zelf aangetast en gaat het niet vanzelf over.
Het onderscheid bepaalt of behandelen zinvol is. Het is ook precies het onderscheid dat op een foto niet altijd te maken is, en waarvoor iemand met een vochtmeter langs moet komen.
Zelf vaststellen: waar u op let
Kijk direct nadat de boot uit het water komt. Na een paar dagen op de kant drogen kleine blaasjes op en zijn ze veel lastiger te zien.
Druk voorzichtig op een blaas. Geeft hij mee en komt er bij openbreken vocht vrij dat zuur of azijnachtig ruikt, dan is het osmose. Ruikt het nergens naar en zit er lucht in, dan is het waarschijnlijk een hechtingsprobleem van de antifouling, een heel ander en veel kleiner probleem.
Twijfelt u, laat dan een vochtmeting doen over het hele onderwaterschip voordat er geld naar een behandeling gaat. Een behandeling op basis van een verkeerde diagnose is een dure vergissing.
Behandelen of laten zitten
Osmose is zelden acuut gevaarlijk. Een boot met lichte wiking kan jaren doorvaren zonder dat er iets misgaat. Maar het gaat nooit vanzelf over, en elk seizoen wordt de behandeling omvangrijker.
De eerlijke afweging gaat over de leeftijd van de boot, de ernst van de aantasting en hoelang u hem nog wilt houden. Bij een boot die u over drie jaar verkoopt, weegt een volledige behandeling zelden op tegen de opbrengst. Bij een schip dat u nog vijftien jaar vaart, is uitstellen duurder.
Een osmosebehandeling wordt gerekend per vierkante meter onderwaterschip. Reken op een winterseizoen doorlooptijd: alleen het drogen kost weken en dat laat zich niet versnellen. Wat het in uw geval wordt, hoort u na de vochtmeting.